İcra Takibinde Masraf, Harç ve Vekâlet Ücreti: Hesaplama, Paylaştırma ve Denetim Yolları

İcra dosyasında asıl alacak çoğu zaman tartışmasızdır; uyuşmazlık, kapak hesabına giren harç, masraf ve vekâlet ücreti kalemlerinde çıkar. Borçlu vekilleri için fazla hesaplanmış bir vekâlet ücreti ya da mükerrer masraf kalemi, takibin en çok itiraz edilen yeridir; alacaklı vekilleri için ise paylaştırma sırasında masrafların öncelikli tahsili ve vekâlet ücretinin doğru tarifeye göre hesaplanması tahsilat oranını doğrudan etkiler. Bu yazıda icra takibinde harç ve masrafların yüklenmesi, vekâlet ücretinin hesaplanma yetkisi ve ölçütü, yargılama giderleriyle sınır, özel kanunlardaki istisnalar ve icra mahkemesi kararlarına karşı kanun yolu sınırları uygulama odaklı olarak ele alınmaktadır.

Temel kural: Harç ve masraf, ayrıca hükme gerek olmaksızın borçluya aittir

İİK m. 15 iki ayrı kural içerir. İlki, icra ve iflas harçlarının kanunla belirlenmesidir; yani harç kalemi ve oranı için başvurulacak kaynak Harçlar Kanunu'dur. İkincisi, kanunda aksine hüküm yoksa bütün harç ve masrafların borçluya ait olması ve “neticede ayrıca hüküm ve takibe hacet kalmaksızın” tahsil edilmesidir. Bu ikinci kural uygulamada şu anlama gelir: Alacaklının takip sırasında yaptığı ve dosyaya belgelediği masraflar, ilamda ya da ödeme emrinde ayrıca gösterilmemiş olsa bile kapak hesabına eklenir ve borçludan tahsil edilir.

Yargıtay İBBGK E.2021/2 K.2023/1 (20.01.2023) sayılı kararında icra harçları ile icra (takip) giderleri arasındaki ayrım açıkça kurulmuştur. Harç, devletin yargı ve icra hizmetinin karşılığı olarak kanunla belirlenen bir mali yükümlülükken; takip gideri, icra organlarının takibi yürütebilmesi için yapılan ve işi ya da hizmeti yapan kişilere ödenen paralardır (muhafaza gideri, satış giderleri, posta giderleri, bilirkişi ücreti, yol giderleri gibi). Kararda vekâlet ücretinin de takip giderlerine dahil olduğu ve takip giderleri içinde en büyük kalemi oluşturduğu vurgulanmış; icra takibindeki menfaat dengesinin, borçlunun da en az giderle yükümlü tutulmasını gerektirdiği belirtilmiştir. Bu yaklaşım, gereksiz ya da mükerrer masraf kalemlerine karşı şikâyette doğrudan dayanak olarak kullanılabilir.

Harç matrahında faiz sorunu

Harçlar Kanunu m. 20 uyarınca icra takiplerinde takipten sonra işleyecek faizler harcın hesabında dikkate alınmaz. Dolayısıyla peşin harç ve tahsil harcı hesabında takip tarihine kadar işlemiş faiz matraha girer; takipten sonra işleyen faiz ise girmez. Kapak hesabında tahsil harcının takip sonrası faiz dahil toplam üzerinden hesaplandığı durumlar, sık rastlanan bir hesap hatasıdır ve şikâyet konusu yapılmalıdır.

Paylaştırmada masrafların önceliği

İİK m. 138, satış bedelinin dağıtımında iki katmanlı bir sıra öngörür:

1. Haciz, paraya çevirme ve paylaştırma gibi bütün alacaklıları ilgilendiren masraflar önce satış tutarından alınır.
2. Kalan para, takip masrafları ve işlemiş faizler dahil olmak üzere alacaklılara alacakları oranında paylaştırılır.

Bu ayrım önemlidir: Ortak masraflar (örneğin satış ilanı, kıymet takdiri, muhafaza) tüm alacaklılardan önce karşılanırken, her alacaklının kendi takibi için yaptığı masraflar ve vekâlet ücreti, o alacaklının paylaştırmaya giren alacağının bir parçası olarak oranlamaya tabi olur. Sıra cetvelinde ortak masrafların bir alacaklının kişisel takip masrafı gibi gösterilmesi ya da tersi, paylaştırma oranını bozar. Mal kısmen satıldığında bedelin hisseler oranında avans olarak dağıtılabileceği, geçici haciz için ayrılan payların ise durum anlaşılıncaya kadar bankaya yatırılacağı da aynı maddede düzenlenmiştir.

İcra vekâlet ücreti: Hesaplama yetkisi ve ölçütü

İİK m. 138'in üçüncü fıkrası, vekil aracılığıyla yapılan takiplerde vekâlet ücretinin miktarının “alacaklı ile borçlu arasında yapılmış sözleşmeye bakılmaksızın” icra memuru tarafından avukatlık ücret tarifesine göre hesaplanacağını ve bu ücretin takip masraflarına dahil olduğunu öngörür. Uygulamaya yansıyan sonuçlar şunlardır:

• Hesaplama yetkisi icra müdüründedir. Vekâlet ücreti için ayrıca dava açmaya ya da ilama gerek yoktur; talep icra dairesine yöneltilir.
• Sözleşme hükümleri borçluya karşı etkisizdir. Kredi sözleşmelerinde ya da kira sözleşmelerinde yer alan “takip halinde yüzde … vekâlet ücreti borçluya aittir” türünden hükümler, icra memurunun tarifeye göre yapacağı hesabı bağlamaz.
• Avukat ile müvekkil arasındaki ücret sözleşmesi de borçluya yüklenecek miktarı belirlemez; borçlu yalnız tarifeye göre hesaplanan ücretle sorumludur.
• Hesaplanan ücret takip masrafı niteliğinde olduğundan, paylaştırmada alacaklının alacağıyla birlikte oranlamaya girer.

Yargıtay İBBGK E.2021/2 K.2023/1 (20.01.2023) sayılı kararında da borçluya yükletilecek vekâlet ücretinin hem İİK m. 138/3'te hem de Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde ayrıca düzenlendiği, bu düzenlemenin vekâlet ücretinin takip giderleri içindeki ağırlığından kaynaklandığı belirtilmiştir.

Hangi tarihteki tarife uygulanır?

Tarife seçimi, enflasyonist dönemde ücret farkını belirgin biçimde büyüten bir sorundur. Tarihsel olarak Yargıtay İBBGK E.1976/7 K.1976/6 (19.02.1977) sayılı kararı, karşı tarafa yükletilecek vekâlet ücretinin takdirinde hukuk davalarında dava tarihinde, ceza davalarında ise katılma isteği veya şahsi dava tarihinde yürürlükte olan avukatlık asgari ücret tarifesinin uygulanması gerektiğine hükmetmiştir.

Güncel Yargıtay uygulamasında ise hüküm kurulurken hüküm tarihinde yürürlükte bulunan tarifenin esas alındığı görülmektedir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin E.2023/1996 K.2024/7229 sayılı, 27.06.2024 tarihli onama kararında maddi tazminat davasında davacı lehine vekâlet ücreti “hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ye göre” belirlenmiştir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin E.2025/2795 K.2026/1815 sayılı, 30.04.2026 tarihli onama kararında da hem davacı lehine kabul edilen değer üzerinden hem de davalı lehine reddedilen değer üzerinden vekâlet ücreti, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre hesaplanmıştır.

Bu iki yaklaşım arasındaki fark, eski içtihadın dayandığı dönemden sonra çıkarılan tarifelerin kendi uygulama hükümleriyle açıklanmaktadır. Dosyada tarife tartışması varsa, uygulanan tarifenin uygulama hükmü ile ilgili Yargıtay dairesinin güncel kararları birlikte gösterilmeli; 1977 tarihli içtihadı birleştirme kararına dayanan bir itirazın güncel uygulama karşısında sonuç doğurma ihtimalinin düşük olduğu hesaba katılmalıdır. İcra dairesince yapılan hesapta da hesap tarihinde yürürlükte olan tarifenin uygulanıp uygulanmadığı ayrıca denetlenmelidir.

Yargılama giderleriyle sınır: İtirazın iptali ve benzeri davalar

İcra takibine bağlı olarak açılan itirazın iptali, menfi tespit veya tazminat davalarında masraflar artık takip gideri değil, yargılama gideri rejimine tabidir. HMK m. 323 yargılama giderlerini sayar: başvurma, karar ve ilam harçları; tebliğ ve posta giderleri; dosya ve evrak giderleri; geçici hukuki koruma, protesto, ihtarname ve vekâletname giderleri; keşif giderleri; tanık ve bilirkişi ücretleri; resmi belgeler için ödenen harç ve ücretler; vekil ile takip edilmeyen davalarda tarafların gündelik ve yol giderleri; vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti ve yargılama sırasında yapılan diğer giderler.

Tahkim yargılamasında ise HMK m. 441 ayrı bir liste öngörür; hakem ve sekreterlik ücretleri, hakemin atadığı bilirkişi ücretleri ile davayı kazanan tarafın vekili için hakem veya hakem kurulunun avukatlık asgari ücret tarifesine göre takdir edeceği vekâlet ücreti bu kapsamdadır.

Hüküm fıkrasında harç ve gider ayrımı

Hüküm fıkrasının kurgusu, sonradan ilamlı takipte doğacak hesap uyuşmazlıklarını belirler. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin E.2023/1996 K.2024/7229 sayılı, 27.06.2024 tarihli kararında onanan hüküm şu yapıyı izlemektedir: Alınması gereken 43.854,25 TL harçtan peşin harç ile ıslah harçları toplamı 12.901,97 TL mahsup edilerek bakiye 30.952,28 TL'nin davalıdan Hazine adına tahsiline; davacının yatırdığı başvurma, peşin ve ıslah harçlarından oluşan 12.933,37 TL'nin ise davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Yani Hazineye irat kaydedilecek bakiye harç ile davacının yatırıp geri alacağı harç ayrı kalemler halinde gösterilmiştir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin E.2025/2795 K.2026/1815 sayılı, 30.04.2026 tarihli kararında onanan hükümde ise kısmi kabul halinde giderlerin oranlanması örneklenmektedir: Davacının yaptığı 10.619,65 TL yargılama giderinden kabul-ret oranına göre 7.816,08 TL'si davalıya, davalının yaptığı 1.309,30 TL giderden 338,26 TL'si davacıya yükletilmiş; artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıranlara iadesine ve icra inkâr tazminatına ayrıca hükmedilmiştir. Vekâlet ücreti de kabul edilen değer ve reddedilen değer üzerinden iki ayrı kalem olarak belirlenmiştir. Kısmi kabul beklenen dosyalarda, hükmün bu şekilde ayrıştırılmış kurulması için talep sonucu ve masraf dökümü buna göre hazırlanmalıdır.

Tebligat giderleri bakımından itirazın iptali davasında Yargıtay İBBGK E.2021/1 K.2022/3 (03.06.2022) sayılı kararı da dikkate alınmalıdır: Borçlu takibe vekil aracılığıyla itiraz etmiş olsa bile itirazın iptali dava dilekçesinin asıla tebliğ edilmesi gerekmektedir. Gider avansı ve tebligat planlaması bu gerekliliğe göre yapılmalı; vekile yapılan tebliğe güvenilerek yürütülen yargılamada usulden bozma ve tekrarlanan tebligat masrafı riski göze alınmamalıdır.

Özel rejimler ve istisnalar

Kamulaştırma Kanunu Ek m. 4

KamK Ek m. 4'e göre bu Kanun uyarınca hükmedilen bedel, tazminat, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri, davacı veya vekilinin idareye yazılı olarak bildireceği banka hesabına bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde yatırılır; ödeme yapılmazsa genel hükümlere göre icra olunur. Bu nedenle ilamlı takipten önce yazılı hesap bildirimi yapılması ve otuz günlük sürenin beklenmesi, takip masrafları ve vekâlet ücretinin borçlu idareye yükletilebilmesi bakımından önem taşır. Aynı maddeye göre bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir. İdarenin icranın geri bırakılması talebinde teminat göstermemesine ilişkin ikinci fıkra, madde metnindeki güncel nota göre kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları yönünden iptal edilmiş durumdadır; bu tür dosyalarda teminat konusu genel kurala göre değerlendirilmelidir.

İcranın geri bırakılması ve teminat

İİK m. 36 uyarınca ilama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyayı resmi bir mercie depo eder ya da icra mahkemesince kabul edilecek rehin veya muteber banka teminatı gösterirse ya da borçlunun bunları karşılayacak malı haczedilmişse, icra mahkemesinden karar alması için kendisine süre verilir. Borçlu Devlet veya adli yardımdan yararlanan kişi ise teminat zorunluluğu yoktur; nafaka hükümlerinde ise bu süre verilemez. Teminat tutarına ilamdaki vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin de dahil olduğu gözden kaçırılmamalıdır; zira bunlar da hükmolunan paranın parçasıdır.

İş Kanunu Geçici m. 9

İşK Geçici m. 9'un birinci cümlesi iptal edilmiş olmakla birlikte, yürürlükteki hükme göre icra takiplerinde rücu edilmeyecek kısım için harç alınmaksızın düşme kararı verilir; takip giderleri ile vekâlet ücreti taraflar üzerinde bırakılır. Bu kapsamda alt işverenden tahsil edilmiş tutarlar alt işveren lehine alacak doğurmaz ve iade edilmez. Bu dosyalarda vekâlet ücreti talebinin reddedileceği baştan hesaba katılmalıdır.

İptal kararlarının icra dosyasındaki vekâlet ücretine etkisi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun E.2018/133 K.2022/49 sayılı, 25.01.2022 tarihli kararı, kamulaştırma mevzuatındaki bir vekâlet ücreti hükmünün iptal edilip iptal kararının yayımından altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiği bir durumda, alacağın iptal kararı yayımlanmadan önce ödenip dosyanın infazen işlemden kaldırılmasından sonra alacaklı vekilinin talebiyle nispi vekâlet ücreti hesaplanmasına ilişkin uyuşmazlığa dairdir. İcra mahkemesi, bu hesaplamanın iptal kararlarının geriye yürümezliği ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle direnmiş; Hukuk Genel Kurulu direnme kararını bozmuştur. Normun iptal edildiği ve iptalin ertelenmiş yürürlükle sonuç doğurduğu dönemlere denk gelen dosyalarda, ödeme tarihi, işlemden kaldırma tarihi ve iptal kararının yayım ve yürürlük tarihleri ayrı ayrı tespit edilmeden vekâlet ücreti şikâyetine girişilmemelidir.

Kanun yolu: Vekâlet ücreti şikâyetinde istinaf kapalıdır

İİK m. 363, icra mahkemesi kararlarına karşı istinafı kural olarak değer veya miktarın yedi bin Türk lirasını geçmesi şartına bağlar ve başvuru süresini tebliğden itibaren iki hafta olarak belirler. Ancak madde, istinafa kapalı kararları da sayar ve icra dairesi tarafından hesaplanan vekâlet ücretine ilişkin icra mahkemesi kararı bunlar arasındadır. Aynı listede İİK m. 36'ya göre icranın geri bırakılmasına ilişkin kararlar, yediemin ücreti, kıymet takdirine ilişkin şikâyet ve ihale teminatı gibi masraf ve teminatla bağlantılı başka kararlar da bulunmaktadır.

Bu durumun pratik sonucu şudur: İcra müdürünün vekâlet ücreti hesabına karşı şikâyet, fiilen tek dereceli bir denetimdir. Şikâyet dilekçesi, hesaplama tarihi, uygulanan tarife, matrah (asıl alacak, işlemiş faiz, ferîler) ve takip türüne göre ücretin hangi tarife kalemine dayandığı ayrıntılı gösterilerek ve karşı hesap eklenerek ilk seferde eksiksiz hazırlanmalıdır. Ayrıca kötüniyetle istinaf yoluna başvurulduğu ya da kesin karara karşı kötüniyetle başvuru yapıldığı anlaşılırsa İİK m. 363'te yaptırım öngörüldüğü, istinafın satış dışındaki icra işlemlerini durdurmadığı da unutulmamalıdır.

Uygulamada dikkat: Kontrol listesi

• Vekâlet ücreti şikâyetine ilişkin icra mahkemesi kararının istinafa kapalı olduğunu dikkate alarak şikâyeti tek seferde, karşı hesapla birlikte sunun.
• Kısmi kabul beklenen davalarda masraf dökümünü ve talep sonucunu, kabul-ret oranına göre gider ve vekâlet ücreti paylaştırmasına uygun biçimde hazırlayın.
• İtirazın iptali davasında dava dilekçesinin asıla tebliği için gider avansını buna göre planlayın.
• Teminat hesabında ilamdaki vekâlet ücreti ve yargılama giderlerini atlamayın; Devlet ve adli yardımdan yararlanan borçlu için teminat istisnasını hatırlayın.
• Alt işverene rücu kapsamındaki dosyalarda rücu edilmeyecek kısım için vekâlet ücretinin taraflar üzerinde bırakılacağını hesaba katın.

Sonuç

İcra takibinde harç ve masraflar kural olarak ayrıca hükme gerek olmaksızın borçluya aittir; ancak bu kural, gereksiz ve mükerrer giderlerin borçluya yüklenmesine izin vermez. Vekâlet ücreti takip masrafının en büyük kalemidir ve icra memurunca, taraflar arasındaki sözleşmeye bakılmaksızın tarifeye göre hesaplanır. Güncel Yargıtay uygulaması hüküm tarihindeki tarifeyi esas almakta; paylaştırmada ortak masraflar öncelikle ayrılmakta, kişisel takip masrafları ise alacakla birlikte oranlamaya girmektedir. Vekâlet ücreti hesabına ilişkin icra mahkemesi kararlarının istinafa kapalı olması, şikâyetin ilk aşamada eksiksiz ve hesap destekli yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

Yararlanılan kaynaklar

Mevzuat

• İİK m.15 (Harçlar)
• 492 s.K. m.20 (İcra takiplerinde takipten sonra işliyecek olan faizler, harcın hesabında)
• İİK m.138 (Paraların paylaştırılması zamanı, masraflar ve vekalet ücreti)
• HMK m.323 (Yargılama giderlerinin kapsamı)
• HMK m.441 (Yargılama giderleri)
• 2942 s.K. m.ek 4
• İİK m.36 (İcranın geri bırakılması için verilecek süre)
• İşK m.geçici 9
• İİK m.363

Yargı kararları

• Yargıtay İBBGK E.2021/2 K.2023/1 (20.01.2023) — RG 16.07.2023/32250
• Yargıtay İBBGK E.1976/7 K.1976/6 (19.02.1977) — RG 19.02.1977/15855
• 10. Hukuk Dairesi E.2023/1996 K.2024/7229
• 6. Hukuk Dairesi E.2025/2795 K.2026/1815
• Yargıtay İBBGK E.2021/1 K.2022/3 (03.06.2022) — RG 26.11.2022/32025
• Hukuk Genel Kurulu E.2018/133 K.2022/49